Δεν μας έφθαναν όλα μας τα προβλήματα, έχουμε και τους μονάρχες να κάνουν δηλώσεις.

Τι μας νοιάζει για το τι λέει ο βασιλιάς της Ολλανδίας στο Κοινοβούλιο της χώρας του; Για την ακρίβεια ποιος θυμάται καν ότι η Ολλανδία έχει ακόμα βασιλιά;

Κι όμως, μόνο διαβάζοντας τέτοια “ψιλά” των ειδήσεων θα μπορέσουμε να πάρουμε μια ιδέα για το μέγεθος των αλλαγών που έρχονται. Οι οποίες αλλαγές, το έχουμε ξαναπεί, δεν αφορούν μόνο τη “διεφθαρμένη” Ελλάδα των τεμπέληδων και των φοροφυγάδων.

Αφορούν όλο τον κόσμο, εκτός από τις χώρες που δε διαθέτουν κάποιο οργανωμένο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Αυτές που ως τώρα θεωρούνταν υποανάπτυκτες, αλλά που όπως φαίνεται αποτελούν το πρότυπο ανάπτυξης του νεοφιλελευθερισμού.

Ο βασιλιάς της Ολλανδίας ανακοίνωσε ούτε λίγο, ούτε πολύ, το τέλος του κοινωνικού κράτους σε μια χώρα η οποία μέχρι πρόσφατα μας έκανε μάθημα δημοσιονομικής διαχείρισης. Προτού, βέβαια, αρχίσουν να φαίνονται τα πρώτα σύννεφα στην οικονομία της. Ή, μάλλον, προτού παραδεχθεί η κυβέρνηση της Ολλανδίας ότι υπάρχει πρόβλημα.

Εάν η υψομετρικά υποβαθμισμένη, αλλά οικονομικά ανεπτυγμένη αυτή χώρα αντιμετωπίζει τέτοιο θέμα, χωρίς τις παθογένειες που ταλαιπωρούν την Ελλάδα, τότε τι ελπίδα θα είχαμε εμείς να αποφύγουμε το αδιέξοδο;

Προφανώς καμία. Ακόμα και αν διορθώνονταν όλα τα κακώς κείμενα δεκαετιών εν μία νυκτί. Ακόμα και αν δεν υπήρχαν ποτέ. Ακόμα κι αν πλήρωνες τους φόρους σου, δόλιε φοροφυγά. Ακόμα κι αν δούλευες νυχθημερόν, τεμπέλη δημόσιε υπάλληλε. Ακόμα κι αν έκοβες αποδείξεις ανεύθυνε ταξιτζή.

Τι όμορφα που καταρρέει όλο το ενοχικό κατασκεύασμα το οποίο με τόσο κόπο έχουν χτίσει οι κυβερνήσεις της κρίσης για να αποποιηθούν τις ευθύνες τους, αλλά παράλληλα και για να αποκρύψουν αυτό που πλέον αναγκάζονται άλλοι να παραδεχθούν: ότι το σύστημα δε λειτουργεί.

Όχι το κρατικοδίαιτο-πελατειακό σύστημα της Ελλάδας, αλλά το οικονομικό σύστημα όπως αυτό εφαρμόζεται με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες στην πραγματικότητα. Είτε μιλάμε για την Ολλανδία, είτε για τις ΗΠΑ, είτε για την ημί-αυτόνομη ευρωπαϊκά Μεγάλη Βρετανία.

Σε όλες αυτές τις χώρες και όχι μόνο, το δημοσιονομικό πρόβλημα είναι από ορατό έως εξόφθαλμο. Ο μόνος λόγος για τον οποίο η Γερμανία δεν αντιμετωπίζει άμεσο πρόβλημα είναι ότι ουσιαστικά χτίζει την ευημερία της πάνω στις πλάτες της υπόλοιπης Ευρώπης.

Το μοντέλο που προωθείται στην Ολλανδία ως λύση, όπως και στην Ελλάδα, είναι αυτό του νεοφιλελευθερισμού.

«Εξαιτίας κοινωνικών εξελίξεων, όπως η παγκοσμιοποίηση και η γήρανση του πληθυσμού, η αγορά εργασίας και οι δημόσιες υπηρεσίες μας δεν είναι πλέον κατάλληλες για τις ανάγκες των καιρών»

Δεν καταλαβαίνω. Η σύγχρονη ιατρική και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου κατάφεραν να αυξήσουν το προσδόκιμο ζωής για να γίνει τι; Για να μας πουν ότι… ζούμε πολύ πια και είμαστε ασύμφοροι; Παράλληλα, το ίδιο βιοτικό επίπεδο και οι οικονομικές απαιτήσεις που έχουμε για την ανατροφή των παιδιών μας (αλλά και για τη δική μας ποιότητα ζωής) έχουν μειώσει τα ποσοστά γεννητικότητας. Το ποσοστό του ενεργού εργατικού δυναμικού μειώνεται σταθερά σε σχέση με εκείνο των συνταξιούχων στις περισσότερες χώρες της Δύσης.

Ωστόσο, οι συνταξιούχοι πλήρωναν τις εισφορές τους μία ζωή. Στην Ελλάδα τα χρήματα αυτά υπεξαιρέθηκαν ανερυθρίαστα από το κράτος. Στην Ολλανδία όμως; Γιατί δεν επαρκούν για να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις; Φταίει μόνο η άνοδος του προσδόκιμου; Δηλαδή όλοι αυτοί οι άνθρωποι δούλευαν μια ζωή για να έχουν πέντε χρόνια σύνταξη; Ή όφειλαν οι μισοί από αυτούς να πεθάνουν νωρίτερα για να έχουν σύνταξη οι υπόλοιποι;

Μήπως φταίει ότι τα έξοδα περίθαλψης και νοσηλείας είναι υπέρογκα; Μήπως στο όνομα του κέρδους οι φαρμακοβιομηχανίες προωθούν συνεχώς νέες, πανάκριβες χημικές θεραπείες, τη στιγμή που υπάρχουν είτε παλιότερα, πιο αποτελεσματικά φάρμακα, είτε φυσικές θεραπείες που δεν αποφέρουν, όμως, υπερκέρδη;

Μήπως η ελεύθερη αγορά που είναι, υποτίθεται, καλή για την οικονομική ανάπτυξη είναι τελικά πολύ κακή για την υγεία και για την ευημερία μας;

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι κυβερνήσεις που ήταν επί δεκαετίες στο κρεβάτι με τις καπνοβιομηχανίες, επειδή αποκόμιζαν μεγάλα έσοδα από τους φόρους, το ξανασκέφτηκαν όταν οι έρευνες έδειξαν πως το κόστος αντιμετώπισης των καρκίνων ήταν πολλαπλάσιο από τα έσοδα αυτά. Κανείς δε νοιάστηκε για τη δημόσια υγεία. Το πρόβλημα ήταν και πάλι οικονομικό.

Και η παγκοσμιοποίηση που κολλάει; Μήπως στο ότι ο σκοπός είναι να φθάσουν μισθοί και εργασιακά δικαιώματα σε επίπεδο Μπαγκλαντές, αντί για να αναβαθμιστούν οι τριτοκοσμικές χώρες; Φυσικά οι πολυεθνικές, οι οποίες εκμεταλλεύονται το απροστάτευτο εργατικό δυναμικό αυτών των χωρών, θα έτριβαν τα χέρια τους εάν ξαφνικά δεν χρειαζόταν να μεταφέρουν το εμπόρευμα από την Ασία στις αγορές τους. Εάν δηλαδή έφερναν το Μπαγκλαντές στην έδρα τους.

«Το κλασσικό κοινωνικό κράτος αργά αλλά σταθερά μετατρέπεται σε μια ‘συμμετοχική κοινωνία’, όπου οι πολίτες θα πρέπει να φροντίζουν τον εαυτό τους ή να δημιουργούν λύσεις από την κοινωνία των πολιτών για να αντιμετωπίσουν προβλήματα όπως η συνταξιοδότηση»

Και να που η συνταξιοδότηση έγινε “πρόβλημα”. Μόνο που δεν είναι πρόβλημα, είναι δικαίωμα, όπως και η κοινωνική ασφάλιση είναι δικαίωμα το οποίο αναγνωρίζεται από την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα που υιοθέτησαν τα Ηνωμένα Έθνη το 1948. Είναι λιγότερο δικαίωμα τώρα, επειδή αυξήθηκε το προσδόκιμο ζωής και επειδή παγκοσμιοποιηθήκαμε;

Ποια είναι αυτή η περίφημη “συμμετοχική κοινωνία”; Δεν συμμετείχε, δηλαδή, ως τώρα κάθε εργαζόμενος με τις εισφορές και τους φόρους που πλήρωνε; Τώρα, λοιπόν, ο καθένας είναι ελεύθερος να επιλέξει το δικό του ιδιωτικό πρόγραμμα ασφάλισης και συνταξιοδότησης. Και είναι ελεύθερος να χάσει ίσως τα πάντα αν η εταιρεία την οποία εμπιστεύτηκε χρεωκοπήσει μετά από 10, 20, 30 και βάλε χρόνια. Διότι αν κάποιος πρέπει να εργάζεται ως τα 70 για να συνταξιοδοτηθεί και ξεκινήσει να εργάζεται από 20 ετών (άντε 25-26 αν σπουδάσει και πάει στρατό) αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία της επιλογής του θα πρέπει να κρατήσει 55-60 χρόνια τουλάχιστον.

Το παράδειγμα της Lehman Brothers, η χρεωκοπία της οποίας αποτέλεσε το πρώτο κομμάτι του ντόμινο της κρίσης, απέδειξε ότι καμία εταιρεία, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των χρημάτων όσων την έχουν εμπιστευτεί. Και πως θα μπορούσε, άλλωστε, όταν αδυνατεί να το κάνει πια το ίδιο το κράτος;

Αυτό που κατ’ ευφημισμό ονομάζει ο βασιλιάς της Ολλανδίας (στο λόγο που του έγραψαν άλλοι) “συμμετοχική κοινωνία” στην ουσία δεν είναι καν κοινωνία όπως την αντιλαμβανόμαστε σήμερα. Θα είναι ένα σύνολο ανθρώπων που προσπαθεί να επιβιώσει, ο καθένας με τα δικά του μέσα, πολεμώντας λυσσαλέα για μια θέση εργασίας όπου θα πληρώνεται ελάχιστα και στην οποία δε θα έχει κανένα απολύτως δικαίωμα. Το μέλλον, όπως διαγράφεται, παραπέμπει στο “Λιμάνι της αγωνίας” του Καζάν και όχι στον ελπιδοφόρο κόσμο που “πουλάει” η διαφήμιση της Κόκα-Κόλα.

Και αυτό είναι το αισιόδοξο σενάριο. Ακολουθώντας τη λογική πορεία της ελαχιστοποίησης του κράτους, δε θα καταργηθεί μόνο το ασφαλιστικό σύστημα, αλλά τελικά και το δημόσιο σύστημα υγείας και εκπαίδευσης. Με δεδομένη τη συνεχή πίεση για μείωση μισθών καθώς και την αύξηση της ανεργίας, η παιδεία και η υγειονομική περίθαλψη θα είναι πολυτέλεια για τους πολλούς. Πως θα μπορέσει να χρηματοδοτήσει πρόγραμμα ιδιωτικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης ο μισθωτός των 400 Ευρώ; Τι θα τρώει, που θα μένει; Αλίμονο δε, στον άνεργο και στο χαμηλοσυνταξιούχο που θα αρρωστήσουν σοβαρά…

Και αν αυτό το σενάριο φαντάζει ακόμα μακρινό για την Ολλανδία, είναι ωστόσο πολύ πιο ρεαλιστικό για την Ελλάδα.

Καταστροφολογία, θα πουν πολλοί. Ωστόσο, ποιος θα πίστευε πριν από λίγα χρόνια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο κύριος ρυθμιστικός παράγοντας της παγκόσμιας οικονομίας, θα βρίσκονταν τόσο κοντά σε στάση πληρωμών στο δημόσιο; Ποιος θα φανταζόταν ότι θα άκουγε ποτέ τον βασιλιά μιας χώρας όπως η Ολλανδία, η οποία βρίσκεται μέσα στις 20 πλουσιότερες του κόσμου, να ανακοινώνει ουσιαστικά την επερχόμενη κατάργηση του κοινωνικού κράτους;

Αυτός ο ξανθός κυριούλης, το επάγγελμα του οποίου είναι να κάνει την ομιλούσα διακόσμηση σε εθιμοτυπικές επισκέψεις φορώντας στολές και σειρήτια, δηλώνει ατάραχος από τον χρυσοκέντητό του θρόνο ότι το κράτος που συντηρεί τον ίδιο και την εξίσου διακοσμητική του οικογένεια, αφήνει πλέον τους πολίτες του στην τύχη τους. Αν αυτό δεν είναι ειρωνεία, τότε δεν ξέρω τι είναι.

ΠΗΓΗ

Advertisements